Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng do virus nguy hiểm lây lan qua vết cắn của muỗi Aedes aegypti. Giống như bệnh cúm thường gặp, sốt xuất huyết có thể gây ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và cà người lớn, nhưng hiếm khi gây tử vong. Tổ chức Y tế Thế giới phân loại sốt xuất huyết thành 2 loại chính: sốt xuất huyết (có hoặc không có dấu hiệu cảnh báo) và sốt xuất huyết nặng.

Trước năm 1970, chỉ có 9 quốc gia đã trải qua dịch bệnh sốt xuất huyết nghiêm trọng. Bệnh hiện đang lưu hành ở hơn 100 quốc gia thuộc khu vực WHO ở Châu Phi, Châu Mỹ, Đông Địa Trung Hải, Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương. Các khu vực Mỹ, Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, với châu Á chiếm ~ 70% gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Bài liên quan: Cách chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết

1. Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là một bệnh nhiễm virus do muỗi truyền. Virus gây bệnh sốt xuất huyết được gọi là virus sốt xuất huyết (DENV). Có 4 kiểu huyết thanh DENV là: DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4, có nghĩa là bạn có thể bị nhiễm đến bốn lần.

Trong khi nhiều bệnh nhiễm trùng chỉ gây ra bệnh nhẹ, virus DENV có thể gây ra bệnh giống như cúm cấp tính. Đôi khi điều này phát triển thành một biến chứng có khả năng gây tử vong, được gọi là sốt xuất huyết nặng.
Không có cách điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết thường và sốt xuất huyết nặng. Nếu phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh để kịp thời chăm sóc y tế đúng cách, sẽ làm giảm tỷ lệ tử vong của sốt xuất huyết nặng xuống dưới 1%.

2. Sốt xuất huyết lây lan rộng như thế nào trên thế giới?

Virus sốt xuất huyết được muỗi mang theo mầm bệnh và lây lan qua vết cắn của chúng. Những con muỗi này sinh sản trong nước tù đọng và có xu hướng cắn vào ban ngày. Chúng hoạt động mạnh nhất vào sáng sớm và chiều muộn.

Bệnh sốt xuất huyết được tìm thấy ở các khu vực vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, chủ yếu ở khu vực thành thị. Hiện tại nó phổ biến đến mức 42 phần trăm dân số thế giới có nguy cơ mắc bệnh này. Sốt xuất huyết nặng là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh nặng và tử vong ở một số nước châu Á và châu Mỹ Latinh.

Sốt xuất huyết

Nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết hiện đang tồn tại ở châu Âu; truyền bệnh địa phương đã được báo cáo lần đầu tiên ở Pháp và Croatia vào năm 2010 và các trường hợp khác đã được phát hiện ở 3 quốc gia châu Âu khác.

Năm 2012, dịch sốt xuất huyết trên quần đảo Madeira của Bồ Đào Nha đã gây ra hơn 2000 ca nhiễm và các trường hợp đã được phát hiện ở lục địa Bồ Đào Nha và 10 quốc gia khác ở châu Âu.

Năm 2020, sốt xuất huyết tiếp tục ảnh hưởng đến một số quốc gia, với các báo cáo về sự gia tăng số ca mắc bệnh ở:

  • Bangladesh, Brazil
  • Quần đảo Cook
  • Ecuador
  • Ấn Độ
  • Indonesia
  • Maldives
  • Mauritania, Mayotte (Fr)
  • Nepal, Singapore
  • Sri Lanka, Sudan
  • Thái Lan, Đông Timor và Yemen

Số ca mắc sốt xuất huyết lớn nhất từng được báo cáo trên toàn cầu là vào năm 2019. Tất cả các khu vực đều bị ảnh hưởng và lần đầu tiên truyền bệnh sốt xuất huyết được ghi nhận ở Afghanistan. Số lượng lớn các trường hợp đã được báo cáo ở Bangladesh (101.000), Malaysia (131.000) Philippines (420.000), Việt Nam (320.000) ở châu Á.

Chỉ riêng khu vực Mỹ đã báo cáo 3,1 triệu trường hợp, với hơn 25.000 được phân loại là nghiêm trọng. Mặc dù số trường hợp đáng báo động này, các ca tử vong liên quan đến sốt xuất huyết ít hơn so với năm trước.

Năm 2016 cũng được đặc trưng bởi các đợt bùng phát sốt xuất huyết lớn với Khu vực Châu Mỹ báo cáo hơn 2,38 triệu trường hợp. Trong năm đó, Brazil đã có khoảng 1,5 triệu trường hợp, cao gấp khoảng ba lần so với năm 2014; khoảng 1032 ca tử vong do sốt xuất huyết cũng được báo cáo trong khu vực.

Trong cùng năm đó, Khu vực Tây Thái Bình Dương đã báo cáo hơn 375.000 trường hợp nghi ngờ, trong đó Philippines báo cáo 176.411 trường hợp và Malaysia 100.028 trường hợp, thể hiện gánh nặng tương tự như năm trước đối với cả hai nước. Quần đảo Solomon tuyên bố một ổ dịch với hơn 7000 nghi ngờ. Tại khu vực châu Phi, Burkina Faso đã báo cáo một đợt bùng phát sốt xuất huyết cục bộ với 1061 trường hợp có thể xảy ra.

Trong năm 2017, tỷ lệ nhiễm đã giảm đáng kể số lượng ca mắc sốt xuất huyết ở châu Mỹ – từ 2.177.171 trường hợp trong năm 2016 xuống còn 584.263 trường hợp trong năm 2017. Điều này thể hiện mức giảm 73%. Panama, Peru và Aruba là những quốc gia duy nhất tăng số vụ nhiễm bệnh trong năm 2017.

Tương tự, tỷ lệ giảm 53% các ca sốt xuất huyết nặng cũng được ghi nhận trong năm 2017. Thời kỳ bùng phát sau dich virus Zika (sau năm 2016) cho thấy sự suy giảm của các ca sốt xuất huyết và các yếu tố chính xác dẫn đến sự kiêm soát này vẫn chưa được biết.

3. Có phải sốt xuất huyết là bệnh theo mùa?

Loài muỗi thường sinh sản nhiều hơn vào mùa mưa ẩm ướt. Vì vậy, chỉ sau gió mùa, số ca mắc sốt xuất huyết lại tăng lên đáng kể.

Tỷ lệ mắc sốt xuất huyết toàn cầu đã tăng mạnh trong những thập kỷ gần đây. Khoảng một nửa dân số thế giới hiện đang có nguy cơ bị nhiễm bệnh. Ước tính có khoảng 100 – 400 triệu ca nhiễm mỗi năm.

4. Các triệu chứng của sốt xuất huyết là gì?

Các triệu chứng của sốt xuất huyết bao gồm:

  • Sốt cao
  • Đau đầu dữ dội
  • Đau sau mắt và làm ảnh hưởng đến chuyển động của mắt
  • Đau cơ và khớp
  • Mất vị giác và sự thèm ăn
  • Phát ban giống như bệnh sởi ở ngực và chi trên
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Viêm tuyến

Người bị nhiễm virus gây bệnh sẽ bước vào giai đoạn quan trọng, thông thường là khoảng từ 3 – 7 ngày sau khi phát bệnh. Vào thời điểm này, khi sốt hạ xuống (dưới 38 ° C / 100 ° F) ở bệnh nhân, các dấu hiệu cảnh báo liên quan đến sốt xuất huyết nặng có thể biểu hiện.

sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết nặng là một biến chứng có khả năng gây tử vong, do rò rỉ huyết tương, tích tụ chất lỏng, suy hô hấp, chảy máu nghiêm trọng hoặc suy yếu nội tạng.

Dấu hiệu cảnh báo của sốt xuất huyết nặng bao gồm:

  • Đau bụng nặng
  • Nôn mửa kéo dài
  • Thở nhanh
  • Chảy máu nướu răng
  • Mệt mỏi
  • Bồn chồn
  • Nôn ra máu

Nếu bệnh nhân gặp biểu hiện các triệu chứng này trong giai đoạn quan trọng, việc theo dõi chặt chẽ trong 24 – 48 giờ tiếp theo là điều cần thiết để có thể chăm sóc y tế đúng cách, tránh các biến chứng và nguy cơ tử vong.

5. Nhiễm sốt xuất huyết kéo dài bao lâu?

Hầu hết mọi người bị sốt xuất huyết phục hồi trong vòng hai tuần. Nhưng họ có thể tiếp tục cảm thấy mệt mỏi trong vài tuần tiếp theo.

6. Tôi có thể làm gì để tránh bị sốt xuất huyết?

Cách tốt nhất để phòng ngừa sốt xuất huyết là phòng tránh bị muỗi đốt. Chúng sinh sản trong nước tù đọng ẩm ướt và nhất là nước ô nhiễm. Vì vậy tốt nhất không nên trữ nước quá nhiều trong thau, chậu, bình hoặc lu chứa nước trong khu vực gần nơi sinh sống của bạn.

Bạn cũng có thể ngăn muỗi đốt bằng cách:

sốt xuất huyết
  • Mặc quần áo sáng màu
  • Mặc quần áo dài tay
  • Ở trong khu vực mát mẻ vì Muỗi không phát triển mạnh ở nhiệt độ lạnh
  • Sử dụng thuốc chống muỗi và lưới giường để ngăn ngừa vết cắn

Nhiễm bệnh từ virus Zika và Chikungunya cũng có liên quan đến sốt xuất huyết. Cả hai bệnh đều lây lan bởi cùng một loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Sốt rét cũng là một bệnh do muỗi truyền.

7. Sau khi bị sốt xuất huyết, tôi có miễn dịch cho đến hết đời không?

Sau khi bị sốt xuất huyết, bạn không thể miễn dịch hoàn toàn với sốt xuất huyết nếu bạn đã nhiễm nó chỉ mới một lần. Virus sốt xuất huyết DENV có đến 4 chủng virus khác nhau là:

  • DENV-1
  • DENV-2
  • DENV-3
  • DENV-4

Nếu bạn bị sốt xuất huyết do một trong 4 chủng gây ra, bạn sẽ miễn dịch với chủng đó, nhưng không phải với các chủng virus DENV khác. Vì vậy, bạn có thể bị sốt xuất huyết nhiều hơn một lần.

Và tiếp tục nếu bạn đã bị nhiễm một lần trước đó và lại bị nhiễm một chủng sốt xuất huyết khác trong lần thứ hai, bạn vẫn có thể bị sốt xuất huyết tái phát ở một chủng DENV khác. Vì vậy, cách tốt nhất là ngăn ngừa nhiễm trùng.

8. Phòng tránh bệnh sốt xuất huyết cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

  • Cho trẻ mặc quần áo che cánh tay và chân.
  • Che xe đẩy và giường ngủ em bé với lưới chống muỗi.
  • Không bôi thuốc chống muỗi lên tay, mắt, miệng, vết cắt hoặc da bị kích thích của trẻ
  • Người lớn nên bôi thuốc chống muỗi lên tay và sau đó thoa lên mặt trẻ
  • Dùng chống muỗi theo hướng dẫn nhãn sản phẩm
  • Không xịt thuốc vào da dưới quần áo
  • Nếu bạn cũng đang sử dụng kem chống nắng, hãy thoa kem chống nắng trước và sau đó là thuốc chống muỗi
  • Thực hiện các bước vệ sinh nơi ở để kiểm soát muỗi trong nhà và ngoài trời
  • Sử dụng màn che cửa sổ và cửa ra vào để giữ muỗi không bay vào nhà
  • Sử dụng điều hòa, nếu có (muỗi không hoạt động mạnh trong nhiệt độ lạnh)
  • Ngăn chặn muỗi đẻ trứng trong hoặc gần khu vực bị đọng nước
  • Đậy nắp hoặc che kín, vứt bỏ các vật dụng, chẳng hạn như: lốp xe, xô, chậu tưới cây,  thùng rác bị ứ đọng nước, v.v.

Trích nguồn bài viết từ Wiki FCarePlus

0 0 bình chọn
Article Rating